Gudurica

By
Font size: Decrease font Enlarge font
Gudurica

Na obroncima Vršačkih planina, među nepreglednim čokotima vinove loze smešteno je selo Gudurica.

Pre II svetskog rata, naseljeno nemačkim stanovništvom, a posle rata doseljeni su Slovenci koji su jedno vreme činili 99% stanovništva. Gudurica  je danas zajednica 16 nacija, od kojih su uz Srbe najbrojniji: Makedonci, Slovenci, Mađari, Hrvati, Slovaci, Romi, Nemci, Česi, Ukrajinci. Od Nemaca su guduričani nasledili podrume i tradiciju bavljenja vinogradima. Danas su vršački vinogradi najveće vinogradarsko područje u Srbiji. Gudurica na svakom koraku nudi posetu nekom porodičnom vinskom podrumu sa degustacijom različitih sorti vina koje uz kombinaciju sa različitim nacionalnim kuhinjama i muzikom tamburaša pružaju poseban užitak.

U centru sela se nalazi barokna Katolička crkva u kojoj župnik grkokatolik obavlja službu na mađarskom, rumunskom i srpsko-hrvatskom jeziku za sve nacionalne zajednice ovog sela.

Muzej Roberta Hamerštila, jednog od najvećih slikara na svetu, koji je rodjeni Vrščanin, a živeo je u Gudurici, odličan je kontrast tradicionalnom istorijskom nasledju. U nekadašnjoj kući njegove majke postoji stalna postavka oko 80 dela, slika i grafi ka koje je Hamerštil poklonio Gudurici.

U Gudurici postoji turistički info-centar u kome će svi zainteresovani moći da dobiju sve informacije o selu i vinskim podrumima koje treba posetiti.

 

Šta kazu stanovnici Gudurice o svom mestu

Na dodiru Karpata i Vršačkog gorja, kao božjom rukom postavljeno na brežuljke ispresecane divljim gudurama, vinogradima zaklonjeno i sačuvano od sveta, nalazi se Gudurica - po svemu neobično selo. U ovom malom planinskom selu usred pitomog ravnog Banata, petnaestak kilometara severoistočno od Vršca, vekovima živi i o ukrštenim balkanskim putevima svedoči čak 14 različitih nacija. Gudurica je pomirila razne ljude i obuzdala svakakve ćudi.

Prema beleškama vršačkog istoričara Feliksa Milekera (1858–1942), Gudurica se isprva, u 15. veku, pominje kao Kutres, zatim Kutrica, u 18. kao Guteric, u 19. veku Kudric, 1894. godine zvala se Temeskutas, a današnje ime dobila je 1922. Po nekima, ime je nastalo od nemačkog guten Ritz, što znači dobar rit, a, po drugima, nazvano je upravo po okolnim gudurama.

Pisani podaci govore da je naseljena posle 1389 godine,kada su nakon kosovske bitke Srbi prelazili Dunav i naseljavali područje planinskog i nizijskog Banata. U karašovanskom komitetu 1458 i 1462 pominje se kao malo naselje,u starim ugarskim dokumentima pominje se kao valsništvo Pavla i Nikole od Kutresa a 1597 kao malo naselje nastanjeno srbima u posedu Franje Jošike de Karansebeš.1716 dodeljena je austrijskoj provinciji - vršačkom distriktu temišvarskog Banata. Godine 1719, po odlasku Turaka, kada je Banat nakon Požarevačkog mira vraćen Austriji, u Guduricu se doseljavaju vinogradari iz zapadne Nemačke, iz Lotaringije , Mozelske doline, Rajnske oblasti, Trijera i Majnca. Starosedeoci Srbi povlače se u obližnje selo Veliko Središte. Zapisi iz crkvenih knjiga kažu da je selo 1742. brojalo 150 kuća sa čisto nemačkim stanovništvom. Ovaj kraj 1763. kolonizuje carica Marija Terezija, a od 1780. do 1790. car Franja Josif. Krajem 18. veka u Kutrici je bilo 768 katoličkih stanovnika i dodeljena je temišvarskom komitatu. Franc Prvi izdao je 1821. povlastice kojima dobija pravo i podršku Kraljevske kancelarije da svakog 1. maja i 16. oktobra održava vašar za prodaju robe i stoke. Tada je imala 1.067, a 1854. 1.538 stanovnika.

Krajem 19. veka postala je opština i dobila beležnika, apoteku, telegraf...U novembru 1918. u Kutricu je umarširala srpska vojska, a naredne godine je pripojena torontalsko – tamiškoj županiji. Godine 1921. popisano je 2.097 stanovnika, od kojih 2013 Nemaca, 53 Mađara, 15 Srba, 10 Rumuna, 5 Čeha, a jedan je podveden pod “ostali”. Nakon drugog svetskog rata, demografska slika Gudurice  dobija današnje karakteristike. Uz preostale Nemce koji su bili u mešovitim brakovima, u velikom broju su naseljeni kolonisti iz svih bivših jugoslovenskih republika. Prvo stižu Slovenci i Makedonci. Poslednji doseljenici bile su izbeglice iz Hrvatske, BiH i sa Kosova. NJih nekoliko stotina. Na ulazu u selo izgrađeno im je i naselje.
U Gudurici su nekada živele čak 24 različite nacije, a danas ih ima 14, odnosno 1.300 stanovnika u 420 domaćinstava. I niko nikoga više ne pita šta je poreklom i kojim putem je došao.

Ovo planinsko selo u ravnom Banatu srce je i duša velikog vršačkog vinogorja koje se prostire na preko 2000 ha od čega gudurički vinogradi zauzimaju oko 700 ha.Stara legenda kaže da loza u ovom vinogorju izrasla iz štapa Svetog Save,koju je ovamo doneo njegov učenik Arsenije Bogdanović,graditelj banatskog manastira Mesić. Prema verovanju i seoskim pričama vinova loza se u ovim krajevima uzgaja još od vremena Rimljana, “a možda i od ranije”. Po pisanim podacima, 1719. iz Alzasa se u Malu Guduricu, naselje 2 kilometra od sela, doselila vinogradarska porodica Tec. Taj teren i danas se naziva Tecov breg i i dalje je pod najboljom vinovom lozom. Do kraja 19. veka vršački kraj je bio najznačajnije vinogorje u Ugarskoj.Požutela dokumenta u arhivama ugarskih dvorova govore da je pre pet stitina godina vršačko vino plaćano suvim zlatom .Na žalost, do 1889. filoksera je sve uništila. Istrpeli su vešti vinogradari ovu katastrofu i već 1895. posadili novih 98 lanaca vinograda na otpornoj američkoj podlozi.

Gudurica predstavlja neobičan primer arhitektura,austrougarskog nasleđa,koji je neobčan za ove krajeve Banata i Vojvodine. Selom dominira trg koga okružuju visoke zgrade nekadašnje granične kasarne,danas škole,zgrade vlasnika velokih podruma i katolička crkva.U samom centru je i mali park koji se naslanja na trg.Fasade zgrada su interesantne i bogate. Oko trga se razvijaju ulice na nepravilan način a ne ušoreno kako je to karakteristično u Banatu.Veliki broj kuća su stare ’’švapske’’ kuće sa podrumima , gotovo svaka kuća u ovom selu poseduje vinski podrum. Selo je bogato starim i veoma očuvanim podrumima koji impresivno deluju,veoma su očuvani i u funkciji proizvodnje vina.Podrumi su različiti po veličini i insentivu,od velikih podruma Vršačkih vinograda,podruma prijateljstva, koji mogu da čuvaju i po nekoliko desetina hiljada litara i gde burad zahvataju po 26000 litara  do malih, autentičnih,porodični podruma koji čuvaju duh i tradiciju vremena i naroda koji su ih stvarali. Svi ambijenti propraćeni su okruženjem i opremom za proizvodnju vina, autentičnim domaćinstvima gde se vino proizvodi, tradiciom, običajima i hranom vezanom za vinograde i proizvodnju vina.

Danas postoji pet manjih i većih aktivnih vinarija koje uz proizvodnju kvalitetnog vina od autentičnih sorti sa karakteristikama ovog podneblja prožaju usluge degustacija vina i hrane u vinskim salama i preko 15 gazdinstava koja se bave  proizvodnjom najrazličitijih kvalitetnih vina.  

Osnovni turistički sadržaj čini poseta vinskim podrumima,degustacije domaćih vina i hrane,obilazak vinogorja i upoznavanje sa multikulturalnom tradicijom i običajima ovog mesta.Bogatstvo različitin nacija , kultura i konfesija oseća se u načinu pravljenja vina,gastronomskoj ponudi,načinu uređenja domaćinstava, folkloru, nošnjama ,običajima i tradiciji.

Izuzetan i za Vojvodinu specifičan planinski ambijent,uz očuvanu prirodu,zaštićeno prirodno dobro Vršačke planine, kao stanište mnogobrojnih ptica i životinja i proctor za šetnju i rekreaciju,najviši vrh vojvodine Gudurički vrh i predivni pejsaži vinogorja predstavljaju prirodni insentiv koji upotpunjava doživljaj u vinu,piću preuzetom direktno iz prirode.

Istorijsko nasleđe Manastira malo Središte i Mesić,interesantne katoličke crkve,građevine iz perioda austrougarske i arhitektura zgrada i podruma za proizvodnju vina,industrijsko nasleđe opreme za proizvodnju vina i uređenje ekonomski dvorišta specifični su sadržaji koji upotpunjuju turističku ponudu. Galerija Roberta Hameštila,austrijskog slikara koji je rođen u Gudurici i koga koreni vuku ka porodičnoj kući u kojoj je osnovana galerija i kojoj je poklonio veći broj slika,predstavlja biser ovog malog mesta i značajan kulturni insentiv.

 

Subscribe to comments feed Comments (0 posted)

total: | displaying:

Post your comment

  • Bold
  • Italic
  • Underline
  • Quote

Please enter the code you see in the image:

Captcha
  • Email to a friend Email to a friend
  • Print version Print version
  • Plain text Plain text

Newsletter

Tagged as:

Gudurica

Image gallery

Rate this article

0